Mocznik w kosmetykach – nawilża w niskim stężeniu, zmiękcza naskórek w wyższym

Substancja, którą skóra już zna

Mocznik to mała, bardzo dobrze rozpuszczalna w wodzie cząsteczka. W skórze jest jednym ze składników naturalnego czynnika nawilżającego (NMF) – mieszaniny substancji wiążących wodę w warstwie rogowej, do której należą też aminokwasy, PCA i mleczany. To jeden z powodów, dla których mocznik ma długą historię w kremach do skóry suchej.

W składzie INCI występuje po prostu jako Urea. Mocznik kosmetyczny wytwarza się syntetycznie, zwykle z amoniaku i dwutlenku węgla – wbrew nazwie nie pozyskuje się go z moczu.

Dwie role w zależności od stężenia

W niższych stężeniach mocznik działa przede wszystkim jako humektant: przyciąga i wiąże wodę w zewnętrznej warstwie skóry, dzięki czemu jest ona miększa i mniej ściągnięta. W tej roli znajdziesz go w codziennych kremach do twarzy i ciała oraz kremach do rąk, często obok Glycerin, Sodium PCA czy Sodium Lactate.

W wyższych stężeniach mocznik działa też keratolitycznie: zmiękcza i pomaga rozluźnić pogrubiały, zrogowaciały naskórek. Z tej właściwości korzystają produkty na szorstkie pięty, zrogowacenia na stopach, łokcie i kolana – dlatego zawartość mocznika często jest wyeksponowana na opakowaniu. To, która rola przeważa, zależy od dokładnego stężenia, a to może podać tylko producent.

Kosmetyk, lek czy wyrób medyczny?

Większość kremów z mocznikiem na półkach to kosmetyki. Część produktów z mocznikiem – często tych o wyższym stężeniu lub przeznaczonych do określonych schorzeń skóry – sprzedaje się w aptekach jako leki lub wyroby medyczne, zależnie od kraju i przeznaczenia produktu. Podlegają one innym przepisom i mają własne instrukcje stosowania.

Jeśli masz zdiagnozowaną chorobę skóry, problemy ze stopami związane z cukrzycą albo bardzo grubą, bolesną lub popękaną skórę, zapytaj lekarza, farmaceutę lub podologa, jaki produkt będzie odpowiedni, zamiast samodzielnie dobierać stężenie.

Stabilność i formuła

W wodzie mocznik z czasem powoli się rozkłada, uwalniając amoniak i podnosząc pH. Technolodzy przeciwdziałają temu układami buforującymi – popularną parą są Lactic Acid i Sodium Lactate – oraz starannym doborem pozostałych składników. Stary krem z mocznikiem, który lekko pachnie amoniakiem, to znak, że ten rozkład już postępuje.

Istnieją też składniki pokrewne. Hydroxyethyl Urea to pochodna mocznika stosowana jako humektant w kosmetykach do skóry i włosów; to inna substancja, a nie inna nazwa mocznika.

Nazwy, które tylko wyglądają podobnie

Imidazolidinyl Urea i Diazolidinyl Urea mają w nazwie słowo „urea”, ale są konserwantami, a nie składnikami nawilżającymi. Należą do grupy tzw. donorów formaldehydu i w UE są uregulowane w załączniku V, czyli na liście dozwolonych substancji konserwujących. Ich rola w formule nie ma nic wspólnego z nawilżającym działaniem mocznika.

Czytając skład, szukaj dokładnej nazwy Urea, jeśli zależy ci na składniku nawilżającym, a „urea” wewnątrz dłuższej nazwy traktuj jako część innego związku chemicznego.

Praktyczne wskazówki

Mocznik jest na ogół dobrze tolerowany na nieuszkodzonej skórze, ale na skórze z ranami, pęknięciami lub podrażnionej może szczypać lub piec, zwłaszcza w mocniejszych produktach. Marki często zalecają, by nie nakładać takich produktów na otwarte pęknięcia ani w okolice oczu i błon śluzowych – stosuj się do etykiety.

Pytania o stosowanie produktów z mocznikiem u niemowląt i małych dzieci albo na dużych powierzchniach uszkodzonej skóry najlepiej kierować do farmaceuty lub lekarza.

Czego nie powie etykieta

Lista INCI potwierdzi obecność mocznika, ale nie powie, ile go jest – chyba że marka poda procent osobno, a to deklaracja producenta. Miejsce na liście daje ogólne pojęcie: mocznik wysoko w składzie kremu do stóp sugeruje wyższe stężenie niż mocznik na końcu listy kremu do twarzy.

Etykieta nie pokaże też, jak formuła stabilizuje mocznik ani czy pasuje do twojej skóry. Przy uporczywej suchości, łuszczeniu czy zgrubieniach naskórka opinia specjalisty przyda się bardziej niż mocniejszy krem.