Numery CI w kosmetykach: co oznaczają CI 77491, CI 77891 i mika w składzie makijażu
Pięciocyfrowe kody, takie jak CI 77891 czy CI 77491, to sposób zapisu barwników w unijnym składzie. Czym jest Colour Index, jak rozpoznać tlenki żelaza, dwutlenek tytanu, mikę i barwniki syntetyczne oraz dlaczego pomadka podaje kolory, których w niej nie ma.
Aktualizacja: 31 października 2026 · Recenzja: Kamil Pyziak
Co znaczy „CI”
CI to skrót od Colour Index – międzynarodowego katalogu barwników i pigmentów prowadzonego przez brytyjskie Society of Dyers and Colourists wspólnie z amerykańskim stowarzyszeniem chemików tekstylnych (AATCC). Każdy barwnik ma pięciocyfrowy numer, taki sam w każdej branży: od tekstyliów, przez farby, po kosmetyki.
W unijnych składach barwniki (poza farbami do włosów) zapisuje się zwykle numerem CI zamiast nazwy chemicznej. „CI 77891” oznacza więc ten sam pigment niezależnie od marki. Produkty sprzedawane na wielu rynkach czasem dopisują w nawiasie nazwę amerykańską, np. „CI 15850 (Red 7 Lake)” czy „CI 42090 (Blue 1)”, bo w USA stosuje się własne nazwy FD&C i D&C.
Numer podpowiada, z jaką chemią mamy do czynienia
Numery zaczynające się od 77 to pigmenty nieorganiczne: tlenki metali, barwniki mineralne i proszki metali. Numery od 75 to głównie naturalne barwniki organiczne, np. CI 75470 (karmin) czy CI 75300 (kurkumina). Niższe numery należą zwykle do syntetycznych barwników organicznych z różnych rodzin chemicznych, np. CI 15850 i CI 19140 (barwniki azowe), CI 45410 (barwnik ksantenowy) czy CI 42090 (barwnik triarylometanowy).
Wiele barwników organicznych stosuje się w postaci laków: rozpuszczalny barwnik osadza się na nierozpuszczalnym nośniku, często związku glinu, dzięki czemu zachowuje się jak pigment i nie „puszcza” koloru. W UE laki i sole dozwolonego barwnika podaje się pod tym samym numerem CI co sam barwnik.
Pigmenty, które widać najczęściej
CI 77891 to dwutlenek tytanu, podstawowy biały pigment. Nadaje krycie podkładom, korektorom i wielu pastelowym odcieniom. W filtrach przeciwsłonecznych dwutlenek tytanu działa także jako filtr UV – w tej roli zwykle widnieje w składzie pod nazwą Titanium Dioxide, a nie jako CI 77891.
Tlenki żelaza to podstawa odcieni cielistych: CI 77491 to czerwony tlenek żelaza, CI 77492 – żółty, CI 77499 – czarny. Zmieszane z dwutlenkiem tytanu dają niemal każdy kolor podkładu. Inne częste pigmenty nieorganiczne to CI 77007 (ultramaryny, niebieskie lub fioletowe), CI 77288 i CI 77289 (zielenie chromowe), CI 77742 (fiolet manganowy), CI 77510 (żelazocyjanek żelaza, głęboki błękit) i CI 77266 (sadza).
Mika, drobinki i efekt metaliczny
Połysk zaczyna się zwykle od miki – naturalnego minerału, który rozszczepia się na cienkie, błyszczące płatki. W składzie ma nazwę INCI Mica. Pigmenty perłowe to płatki miki pokryte cienką warstwą dwutlenku tytanu lub tlenków żelaza, dlatego rozświetlacz często ma w składzie „Mica, CI 77891, CI 77491”. Grubość powłoki decyduje o kolorze i blasku.
Alternatywy to m.in. Synthetic Fluorphlogopite (tzw. mika syntetyczna), Calcium Aluminum Borosilicate i Silica. Efekt metaliczny mogą dawać proszki metali: CI 77000 (aluminium), CI 77400 (brąz), CI 77480 (złoto) i CI 77820 (srebro). CI 77163, czyli tlenochlorek bizmutu, daje perłowy połysk. Wydobycie naturalnej miki bywało w śledztwach dziennikarskich łączone z pracą dzieci w niektórych regionach; część firm korzysta z programów odpowiedzialnego pozyskiwania lub z zamienników syntetycznych, ale nazwa INCI nie zdradza pochodzenia.
„May contain” i „+/-”: dlaczego pomadka podaje kolory, których nie ma
Kosmetyki kolorowe sprzedawane w wielu odcieniach mogą zgodnie z przepisami UE wymienić wszystkie barwniki użyte w całej serii, poprzedzając je słowami „may contain” („może zawierać”) lub symbolem „+/-”. Jedna wydrukowana lista obejmuje wtedy na przykład dwadzieścia odcieni pomadki.
W praktyce nie każdy numer CI po „+/-” musi być w odcieniu, który trzymasz w ręce. Jeśli chcesz wiedzieć, czy konkretny barwnik jest w danym kolorze, zapytaj producenta.
Co o barwnikach mówią przepisy UE
W UE do barwienia kosmetyków wolno używać wyłącznie barwników wymienionych w załączniku IV rozporządzenia kosmetycznego. Dla części z nich załącznik ogranicza rodzaj produktu: niektóre nie mogą trafiać do kosmetyków stosowanych w okolicy oczu, inne na błony śluzowe, np. usta, a jeszcze inne tylko do produktów spłukiwanych. Mogą obowiązywać też kryteria czystości. Barwniki do włosów regulowane są osobno i występują pod własnymi nazwami, nie numerami CI.
Dwutlenek tytanu podlega dodatkowo szczególnym warunkom UE, gdy jest stosowany w postaci proszku w produktach, które można wdychać, np. pudrach sypkich i sprayach. Składniki w formie nanomateriału muszą mieć w składzie dopisek „(nano)”, np. „CI 77891 (nano)”. Karmin (CI 75470) otrzymuje się z owadów – czerwców kaktusowych – co ma znaczenie dla osób wybierających kosmetyki wegańskie.
Czego nie powie etykieta
Lista pokazuje, jakie barwniki mogą być obecne, ale nie ich ilość, wielkość cząstek (poza oznaczeniem „(nano)”) ani sposób obróbki. Wiele pigmentów pokrywa się, by lepiej się rozprowadzały i trzymały; substancje powlekające, np. Triethoxycaprylylsilane czy Dimethicone, występują jako osobne składniki, bez informacji, do którego pigmentu należą.
Etykieta nie mówi też, czy mikę wydobyto odpowiedzialnie ani czy tlenki żelaza są syntetyczne, czy mineralne; tlenki żelaza do kosmetyków zwykle wytwarza się syntetycznie, by kontrolować ich czystość. Hasła w rodzaju „naturalne barwniki” to sformułowania marki – warto je porównać z numerami CI w składzie.