Parabeny w kosmetykach – fakty, mity i przepisy UE

Czym są parabeny

Parabeny to estry kwasu p-hydroksybenzoesowego stosowane jako konserwanty – chronią produkty zawierające wodę przed bakteriami i pleśnią. Na liście INCI występują jako Methylparaben, Ethylparaben, Propylparaben i Butylparaben, czasem w postaci soli sodowych (np. Sodium Methylparaben).

Stosuje się je od dziesięcioleci, bo działają w niskich stężeniach i w szerokim zakresie pH.

Które parabeny są dozwolone w UE

W UE konserwanty można stosować tylko wtedy, gdy są wymienione w załączniku V do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009. Metyloparaben i etyloparaben są dozwolone do 0,4% dla pojedynczego estru i 0,8% dla mieszanin estrów (w przeliczeniu na kwas).

Propyloparaben i butyloparaben mają ostrzejsze warunki: ich łączne stężenie nie może przekraczać 0,14% (w przeliczeniu na kwas) i nie wolno ich stosować w produktach pozostawianych na skórze przeznaczonych do okolic pieluszkowych dzieci poniżej 3 lat.

Które parabeny są zakazane

Od lat 2014–2015 w kosmetykach w UE nie wolno stosować pięciu parabenów: izopropyloparabenu, izobutyloparabenu, fenyloparabenu, benzyloparabenu i pentyloparabenu. Komitet naukowy Komisji Europejskiej (SCCS) nie mógł potwierdzić ich bezpieczeństwa z powodu braku danych.

Jeśli zobaczysz którąś z tych nazw na produkcie sprzedawanym dziś w UE, informacja może być nieaktualna albo produkt może być niezgodny z przepisami.

Skąd wzięły się kontrowersje

Obawy wokół parabenów narosły w latach 2000. po doniesieniach o możliwym działaniu podobnym do hormonów i badaniach, w których wykrywano parabeny w tkankach. SCCS oceniał parabeny wielokrotnie, a jego opinie stały się podstawą opisanych wyżej limitów i zakazów.

Opinie naukowe dotyczą konkretnych substancji w konkretnych stężeniach. Dlatego metyloparaben i butyloparaben są w prawie UE traktowane inaczej, choć oba są „parabenami”.

Co oznacza „bez parabenów”

Napis „bez parabenów” oznacza, że produkt korzysta z innego systemu konserwującego – np. Phenoxyethanol, Sodium Benzoate z Potassium Sorbate, Benzyl Alcohol albo połączeń ze składnikami takimi jak Ethylhexylglycerin czy Caprylyl Glycol.

Każdy konserwant ma swój profil zalet i potencjalnego uczulania. „Bez parabenów” nie znaczy automatycznie łagodniej ani bezpieczniej – to po prostu inny wybór. W UE wspólne kryteria dla oświadczeń o kosmetykach zniechęcają do deklaracji dyskredytujących składniki dozwolone prawem.

Parabeny a alergie

Alergia kontaktowa na parabeny na nieuszkodzonej skórze jest uważana za stosunkowo rzadką. Osoby ze zdiagnozowaną alergią (zwykle potwierdzoną testami płatkowymi u dermatologa) powinny ich unikać – i lista INCI to umożliwia, bo każdy paraben musi być wymieniony z nazwy.

Czego nie powie etykieta

Lista INCI pokazuje, który paraben jest w produkcie, ale nie jego dokładne stężenie. W UE musi ono mieścić się w limitach i jest częścią oceny bezpieczeństwa produktu. Jeśli chcesz unikać parabenów, skorzystaj z naszego zestawienia kosmetyków bez parabenów – ale zawsze sprawdzaj aktualną etykietę, bo formuły się zmieniają.