Skład farby do włosów: PPD, toluene-2,5-diamine, rezorcyna i ostrzeżenia na opakowaniu
Trwała farba do włosów to mały zestaw chemiczny: prekursory barwnika, sprzęgacze, środek alkalizujący i nadtlenek wodoru. Co oznaczają w składzie p-Phenylenediamine, Toluene-2,5-Diamine i Resorcinol oraz skąd tyle ostrzeżeń na pudełku.
Aktualizacja: 31 października 2026 · Recenzja: Kamil Pyziak
Jak działa trwała koloryzacja
Większość farb z drogerii i farb salonowych, które obiecują trwały kolor i pokrycie siwizny, to farby utleniające. W tubce nie ma gotowego barwnika, tylko małe, prawie bezbarwne cząsteczki, które nabierają koloru dopiero w reakcji z utleniaczem. Dlatego tuż przed użyciem miesza się dwa składniki: krem lub żel koloryzujący i emulsję utleniającą (oksydant).
Środek alkalizujący sprawia, że włos pęcznieje, dzięki czemu małe cząsteczki mogą wniknąć do środka. Oksydant, zwykle nadtlenek wodoru, uruchamia reakcję, w której łączą się one w większe, barwne cząsteczki. Powstałe we wnętrzu włosa są zbyt duże, by łatwo się wypłukać. Ten sam nadtlenek częściowo rozjaśnia też naturalny pigment, dlatego farba może dać odcień jaśniejszy od wyjściowego.
Prekursory: PPD i toluene-2,5-diamine
Cząsteczki, od których zaczyna się reakcja, nazywa się prekursorami lub półproduktami pierwszorzędowymi. Najbardziej znana jest p-Phenylenediamine, w skrócie PPD, stosowana zwłaszcza w ciemnych i naturalnych odcieniach. Jej bliski krewny Toluene-2,5-Diamine (także w postaci Toluene-2,5-Diamine Sulfate) jest bardzo powszechny w farbach sprzedawanych w Europie. Do tej grupy należą też m.in. p-Aminophenol, Hydroxyethyl-p-Phenylenediamine Sulfate i 2-Methoxymethyl-p-Phenylenediamine.
To znane substancje uczulające: u części osób powtarzany kontakt może prowadzić do alergii kontaktowej. Kto jest uczulony na jedną z nich, może reagować także na substancje chemicznie pokrewne. To główny powód, dla którego farby utleniające należą do najściślej regulowanych kosmetyków i mają długie ostrzeżenia.
Sprzęgacze: rezorcyna i spółka
Same prekursory dawałyby ograniczoną paletę barw. Sprzęgacze reagują z nimi i dopracowują odcień. Typowe nazwy INCI to Resorcinol, 2-Methylresorcinol, m-Aminophenol, 4-Amino-2-Hydroxytoluene, 2,4-Diaminophenoxyethanol HCl i 1-Naphthol. Jeden odcień łączy zwykle kilka prekursorów i sprzęgaczy, więc dwa kolory tej samej marki mogą mieć zupełnie różne składy.
Rezorcyna to jeden z najczęstszych sprzęgaczy, a produkty, które ją zawierają, mają na etykiecie osobną informację o tym. W UE substancje barwiące do włosów są dozwolone tylko wtedy, gdy figurują w załącznikach rozporządzenia kosmetycznego, z maksymalnymi stężeniami liczonymi dla mieszaniny nakładanej na włosy po zmieszaniu.
Oksydant, amoniak i „bez amoniaku”
Oksydant to stabilizowany roztwór lub krem z Hydrogen Peroxide. Jego moc podaje się w procentach albo w „wolumenach”: 3% to ok. 10 vol, 6% – 20 vol, 9% – 30 vol, a 12% – 40 vol. Im wyższe stężenie, tym silniejsze rozjaśnienie. Farby z drogerii mają dobrany oksydant w zestawie, w salonie fryzjer dobiera go sam.
Środkiem alkalizującym jest tradycyjnie Ammonia o ostrym zapachu. Farby „bez amoniaku” zwykle zawierają zamiast niego Ethanolamine (monoetanoloaminę). Zmienia to zapach i sposób działania, ale trwała farba bez amoniaku nadal opiera się na tych samych typach prekursorów i sprzęgaczy. W składzie zobaczysz też pomocników, np. Sodium Sulfite lub Ascorbic Acid, które chronią cząsteczki barwnika przed utlenieniem w tubce, oraz substancje chelatujące, takie jak Disodium EDTA.
Farby półtrwałe, barwniki bezpośrednie i henna
Barwniki bezpośrednie (nieutleniające) są barwne już w opakowaniu. Osadzają się głównie na powierzchni i tuż pod nią, a kolor schodzi po kilku myciach. Ich nazwy INCI wyglądają inaczej: HC Blue No. 2, HC Yellow No. 2, Basic Red 51, Basic Blue 99 i podobne. Uwaga: produkty „demi-permanentne” czy do koloryzacji „ton w ton” mogą nadal być farbami utleniającymi z łagodniejszym oksydantem – liczy się skład, nie nazwa na froncie.
Henna pochodzi z liści Lawsonia inermis i daje odcienie pomarańczowo-rude. W produktach sprzedawanych jako „czarna henna” do tymczasowych tatuaży, często poza UE, wykrywano PPD. Dlatego ostrzeżenia na unijnych farbach wspominają o tatuażach z czarnej henny.
Ostrzeżenia na pudełku
W UE farby z tymi substancjami muszą mieć obowiązkowe ostrzeżenia. Mówią one m.in., że produkty do koloryzacji włosów mogą wywoływać ciężkie reakcje alergiczne, że należy przeczytać instrukcję i jej przestrzegać, że produkt nie jest przeznaczony dla osób poniżej 16. roku życia i że tymczasowe tatuaże z czarnej henny mogą zwiększać ryzyko alergii. Wymieniają też sytuacje, w których nie należy farbować włosów, np. po wcześniejszej reakcji na farbę lub tatuaż z czarnej henny albo gdy skóra głowy jest podrażniona czy uszkodzona. Etykieta podaje także, jakie substancje barwiące zawiera produkt, i zaleca odpowiednie rękawiczki.
Wielu producentów zaleca test uczuleniowy, zwykle 48 godzin przed każdą koloryzacją, nawet przy znanym produkcie. Postępuj dokładnie według ulotki konkretnej farby. Jeśli masz pytania o własne ryzyko albo zauważysz reakcję w trakcie lub po farbowaniu, skontaktuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Czego nie powie etykieta
Lista INCI pokazuje, jakie prekursory i sprzęgacze są w danym odcieniu, ale nie ich ilości ani koloru, który powstanie na twoich włosach. Hasło „bez PPD” mówi tylko o braku jednej substancji – produkt może zawierać toluene-2,5-diamine lub inne prekursory. Słowa „naturalna” czy „delikatna” na pudełku nie mówią nic o ryzyku uczulenia.
W salonie farbę miesza się z profesjonalnych produktów, których opakowania często nie widzisz. Jeśli skład jest dla ciebie ważny, poproś fryzjera przed wizytą o nazwę produktu albo listę INCI.