Witamina C w kosmetykach – kwas askorbinowy, pochodne i stabilność

Skąd tyle serum z witaminą C

Witamina C jest przeciwutleniaczem: może neutralizować reaktywne cząsteczki, które powstają m.in. pod wpływem promieniowania UV i zanieczyszczeń powietrza. To jeden z najlepiej przebadanych składników pielęgnacyjnych, często stosowany w kosmetykach do skóry szarej, z nierównym kolorytem i w „antyoksydacyjnych” serum na dzień.

Napis „witamina C” na opakowaniu może jednak oznaczać bardzo różne surowce. Jedne to czysta witamina C, inne – pochodne zaprojektowane tak, by były trwalsze. Żeby wiedzieć, z którą masz do czynienia, trzeba zajrzeć do składu INCI.

Kwas askorbinowy – oryginał, ale najbardziej delikatny

Czysta forma figuruje w składzie jako Ascorbic Acid (kwas L-askorbinowy). Tę formę wykorzystuje sam organizm i ona ma najdłuższą historię badań w pielęgnacji. Jej słabością jest trwałość: w wodzie, a zwłaszcza w kontakcie z powietrzem, światłem, ciepłem i śladami metali, utlenia się dość szybko i traci aktywność.

Formuły z kwasem askorbinowym jako głównym składnikiem aktywnym są zwykle wyraźnie kwaśne, bo niskie pH pomaga utrzymać go w dobrej formie. To jeden z powodów, dla których takie serum potrafi szczypać. Inny sposób to rezygnacja z wody: serum bezwodne, żele na bazie silikonów lub glikoli i proszki mieszane tuż przed użyciem.

Pochodne i ich nazwy INCI

Pochodne to zmodyfikowane formy witaminy C, które lepiej znoszą życie w formule. Rozpuszczalne w wodzie to m.in. Sodium Ascorbyl Phosphate i Magnesium Ascorbyl Phosphate (sole fosforanowe, które działają przy łagodniejszym pH), Ascorbyl Glucoside (witamina C połączona z glukozą) oraz 3-O-Ethyl Ascorbic Acid. Rozpuszczalne w tłuszczach to Ascorbyl Palmitate i Tetrahexyldecyl Ascorbate – ten ostatni bywa podawany pod starszą nazwą Ascorbyl Tetraisopalmitate.

Od pochodnych oczekuje się, że po dotarciu do skóry uwolnią witaminę C lub zadziałają podobnie. Jak sprawnie to się dzieje i ile badań potwierdza każdą z nich – różni się w zależności od pochodnej. „Stabilniejsza” nie znaczy więc automatycznie „mocniejsza”; to po prostu inny kompromis między trwałością, komfortem a ilością danych.

Jak technolodzy stabilizują witaminę C

Szukaj wskazówek w reszcie składu. Kwas askorbinowy często łączy się z innymi przeciwutleniaczami – Tocopherol (witamina E) i Ferulic Acid – bo wzajemnie się wspierają. Substancje chelatujące, np. Disodium EDTA czy Sodium Phytate, wiążą ślady metali przyspieszające utlenianie. Pomaga też mała ilość wody lub baza bezwodna.

Opakowanie jest częścią formuły: nieprzezroczyste lub ciemne szkło, pompka airless, mała pojemność i kapsułki jednorazowe ograniczają kontakt ze światłem i powietrzem. Serum, które z bezbarwnego lub bladożółtego robi się pomarańczowe czy brązowe, zwykle się utleniło. Niektóre formuły mają jednak naturalny odcień od początku, więc porównuj z tym, jak produkt wyglądał po otwarciu.

Witamina C w roli pomocniczej

Nie każda witamina C w składzie jest „gwiazdą”. Ascorbic Acid i Sodium Ascorbate dodaje się też w małych ilościach jako przeciwutleniacze lub regulatory pH, a Ascorbyl Palmitate to klasyczny przeciwutleniacz chroniący oleje przed jełczeniem. Gdy te nazwy stoją na końcu długiej listy, zwykle chronią formułę, a nie mają działać na skórę.

Witamina C nie jest też filtrem przeciwsłonecznym. Nie zastąpi produktu z filtrami UV – serum antyoksydacyjne nakłada się zwykle pod ochronę przeciwsłoneczną, a nie zamiast niej.

Praktyczne wskazówki

Kwaśne serum z witaminą C może szczypać lub powodować zaczerwienienie, zwłaszcza na wrażliwej skórze albo w połączeniu z innymi mocnymi składnikami, np. kwasami złuszczającymi czy retinoidami. Marki często radzą wprowadzać takie produkty stopniowo, przechowywać je zamknięte, z dala od ciepła i słońca, i zużyć w czasie podanym przy symbolu otwartego słoiczka.

Jeśli skóra reaguje uporczywie, masz chorobę skóry albo stosujesz leki na receptę, zapytaj farmaceutę lub lekarza, zanim dodasz witaminę C do pielęgnacji.

Czego nie powie etykieta

Lista INCI pokazuje, jaka forma witaminy C jest w produkcie, ale nie jej stężenie, pH formuły ani to, ile witaminy pozostało nienaruszone po miesiącach na półce. Procent na opakowaniu to deklaracja producenta, a w przypadku pochodnych nie da się go wprost porównać z procentem czystego kwasu askorbinowego.

Przy witaminie C świeżość ma większe znaczenie niż przy większości składników. Data produkcji, okres po otwarciu i sposób przechowywania wpływają na to, ile aktywnej substancji naprawdę zostało w butelce.