Alcohol in cosmetica: alcohol denat. vs vetalcoholen zoals cetyl- en cetearylalcohol
“Alcohol” op een INCI-lijst kan een snel drogend oplosmiddel betekenen of een wasachtig, verzachtend ingrediënt. Zo onderscheid je Alcohol Denat. van Cetearyl Alcohol, zo zie je wat elk doet en waarom je “alcoholvrij” beter van dichtbij bekijkt.
Bijgewerkt: 6 november 2026 · Gecontroleerd door: Kamil Pyziak
Eén woord, heel verschillende ingrediënten
In de scheikunde is “alcohol” een hele klasse verbindingen. Op een cosmetisch etiket betekent dat dat het woord in heel verschillende ingrediënten kan voorkomen: een vluchtige vloeistof die in enkele seconden verdampt, een wasachtige vaste stof die een crème verdikt, of een conserveermiddel. Wie elke “alcohol” op de lijst hetzelfde behandelt, trekt verkeerde conclusies.
De makkelijkste manier om ze te onderscheiden, is aan de hand van hun INCI-naam en hun positie op de lijst. De groepen hieronder omvatten de namen die je het vaakst zult zien.
Ethanol: Alcohol en Alcohol Denat.
Staat er Alcohol op de INCI-lijst, dan gaat het om ethanol. Alcohol Denat. is gedenatureerde ethanol: ethanol waaraan kleine hoeveelheden andere stoffen (bijvoorbeeld Denatonium Benzoate, een zeer bittere verbinding) zijn toegevoegd zodat je het niet kunt drinken. Denatureren heeft regelgevende en fiscale redenen en verandert niets aan hoe de ethanol zich in het product gedraagt.
Ethanol is een oplosmiddel en verdampt snel. Het geeft een licht, snel drogend gevoel, helpt andere ingrediënten zoals parfum of sommige UV-filters op te lossen en heeft antimicrobiële eigenschappen. Het is het hoofdingrediënt van de meeste parfums en komt veel voor in toners, sprays, geltexturen, droogshampoos en sommige zonnebrandmiddelen.
Droogt alcohol de huid uit?
Grote hoeveelheden ethanol die vaak worden aangebracht, kunnen bijdragen aan droogheid en irritatie, vooral op een huid die al droog is of snel geïrriteerd raakt. Veel mensen met een gevoelige huid letten daarom op als Alcohol Denat. bij de eerste ingrediënten van een leave-onproduct voor het gezicht staat.
Het effect hangt af van de concentratie en van de rest van de formule. Een product met ethanol hoog op de lijst dat ook rijk is aan humectanten en emollientia, gedraagt zich anders dan een eenvoudige alcoholische toner. In kleine hoeveelheden – als oplosmiddel voor een extract of een parfum – is ethanol vaak alleen een drager. De positie op de INCI-lijst geeft een ruw idee, geen precies antwoord.
Vetalcoholen: Cetyl, Stearyl, Cetearyl en Behenyl Alcohol
Vetalcoholen zijn alcoholen met een lange keten, meestal afgeleid van plantaardige oliën zoals kokos- of palmolie, of synthetisch geproduceerd. Bij kamertemperatuur zijn het wasachtige vaste stoffen. Typische INCI-namen zijn Cetyl Alcohol, Stearyl Alcohol, Cetearyl Alcohol (een mengsel van die twee), Behenyl Alcohol en Myristyl Alcohol.
Ze verdampen niet en hebben niet het uitdrogende effect van ethanol. In crèmes, lotions en conditioners werken ze als emollientia, verdikkingsmiddelen en emulsiestabilisatoren en geven ze een rijkere, romigere textuur. Contactallergie voor vetalcoholen is mogelijk, maar zeldzaam; zoals bij elk ingrediënt kunnen individuele reacties optreden.
Andere “alcoholen” op de lijst
Isopropyl Alcohol is een ander vluchtig oplosmiddel, dat bijvoorbeeld in sommige nagel- en haarproducten wordt gebruikt. Benzyl Alcohol wordt gebruikt als conserveermiddel en oplosmiddel; het is ook een geurstof, en het is een van de geurallergenen die volgens de EU-regels moeten worden vermeld als ze boven de drempels voor etikettering liggen. Phenoxyethanol, een veelgebruikt conserveermiddel, heeft “ethanol” in zijn naam, maar behoort tot een andere groep.
Sommige ingrediënten bevatten het woord zonder zich ook maar enigszins als ethanol te gedragen: Lanolin Alcohol is een wasachtig mengsel uit wolvet, en glycolen zoals Propylene Glycol of Butylene Glycol zijn humectanten en oplosmiddelen. Als je elke naam op INCIMondo opzoekt, zie je de CosIng-functies ervan.
Wat het etiket je niet vertelt
“Alcoholvrij” is geen gedefinieerde term in de EU-cosmeticawetgeving. Meestal betekent het dat er geen ethanol is toegevoegd, maar zo’n product kan nog steeds vetalcoholen, Benzyl Alcohol of ethanol bevatten die als onderdeel van een grondstof is meegekomen. De INCI-lijst is een betere leidraad dan de claim op de voorkant.
De lijst laat ook niet zien hoeveel ethanol een product bevat of hoe je huid erop zal reageren. Prikt een product of veroorzaakt het blijvende roodheid, stop er dan mee, en praat met een apotheker of arts als het probleem aanhoudt.