CI-nummers in cosmetica: wat CI 77491, CI 77891 en mica betekenen in make-up

Waar “CI” voor staat

CI betekent Colour Index, een internationale referentiecatalogus van kleurstoffen en pigmenten die wordt beheerd door de Society of Dyers and Colourists samen met de American Association of Textile Chemists and Colorists. Elke kleurstof krijgt een nummer van vijf cijfers, en dat nummer is in elke sector hetzelfde, van textiel en verf tot cosmetica.

Op EU-ingrediëntenlijsten worden kleurstoffen (behalve haarkleurstoffen) meestal met hun CI-nummer vermeld in plaats van met een chemische naam. “CI 77891” betekent dus hetzelfde pigment, welk merk het ook gebruikt. Internationaal verkochte producten voegen soms de Amerikaanse naam tussen haakjes toe, bijvoorbeeld “CI 15850 (Red 7 Lake)” of “CI 42090 (Blue 1)”, omdat de Amerikaanse etikettering eigen FD&C- en D&C-namen gebruikt.

Het nummer geeft een aanwijzing over de chemie

Nummers die met 77 beginnen, horen bij anorganische pigmenten: metaaloxiden, kleuren op minerale basis en metaalpoeders. Nummers die met 75 beginnen, zijn meestal natuurlijke organische kleurstoffen, zoals CI 75470 (karmijn) of CI 75300 (curcumine). Lagere nummers horen doorgaans bij synthetische organische kleurstoffen uit verschillende chemische families, bijvoorbeeld CI 15850 en CI 19140 (azokleurstoffen), CI 45410 (een xantheenkleurstof) of CI 42090 (een triarylmethaankleurstof).

Veel organische kleurstoffen worden gebruikt als “lakes”: de oplosbare kleurstof wordt vastgelegd op een onoplosbare drager, vaak een aluminiumverbinding, zodat ze zich als een pigment gedraagt en niet uitloopt. In de EU worden lakes en zouten van een toegestane kleurstof vermeld met hetzelfde CI-nummer als de kleurstof zelf.

De pigmenten die je het vaakst ziet

CI 77891 is titaandioxide, het standaard witte pigment. Het geeft dekking aan foundations, concealers en veel pasteltinten. In zonnebrandmiddelen werkt titaandioxide ook als UV-filter; in die rol staat het normaal gesproken onder zijn naam, Titanium Dioxide, en niet als CI 77891.

IJzeroxiden vormen de ruggengraat van huidkleurige tinten: CI 77491 is rood ijzeroxide, CI 77492 geel en CI 77499 zwart. Gemengd met titaandioxide leveren ze bijna elke foundationkleur op. Andere veelvoorkomende anorganische pigmenten zijn CI 77007 (ultramarijn, blauw of violet), CI 77288 en CI 77289 (chroomoxidegroen), CI 77742 (mangaanviolet), CI 77510 (ijzerferrocyanide, een diepblauw) en CI 77266 (koolstofzwart).

Mica, glans en metallic effecten

Glans begint meestal met Mica, een natuurlijk mineraal dat in dunne, glanzende schilfers splijt. Het staat vermeld onder zijn INCI-naam, Mica. Parelmoerpigmenten zijn micaschilfers met een dun laagje titaandioxide en/of ijzeroxiden, dus op een highlighter staat vaak “Mica, CI 77891, CI 77491”. De dikte van de coating bepaalt de kleur en de glans.

Alternatieven zijn onder meer Synthetic Fluorphlogopite (vaak synthetische mica genoemd), Calcium Aluminum Borosilicate en Silica. Metallic effecten kunnen van metaalpoeders komen: CI 77000 (aluminium), CI 77400 (brons), CI 77480 (goud) en CI 77820 (zilver). CI 77163, bismutoxychloride, geeft een parelachtige glans. De winning van natuurlijke mica is in onderzoeken in sommige regio’s in verband gebracht met kinderarbeid; sommige bedrijven gebruiken programma’s voor verantwoorde inkoop of synthetische alternatieven, maar de INCI-naam laat de herkomst niet zien.

“Kan bevatten” en “+/-”: waarom een lippenstift kleuren vermeldt die er niet in zitten

Decoratieve cosmetica die in een reeks tinten worden verkocht, mogen volgens de EU-regels alle kleurstoffen vermelden die in de hele reeks worden gebruikt, na de woorden “kan bevatten” of het symbool “+/-”. Eén gedrukte lijst kan dan twintig lippenstifttinten dekken.

Voor jou betekent dit dat niet elk CI-nummer na “+/-” per se in de tint zit die je in handen hebt. Wil je weten of een specifieke kleurstof in één bepaalde tint aanwezig is, vraag het dan aan de fabrikant.

Wat de EU-regels zeggen over kleurstoffen

In de EU mogen alleen kleurstoffen die in bijlage IV van de Cosmeticaverordening staan, worden gebruikt om cosmetische producten te kleuren. Voor sommige ervan beperkt de bijlage het type product: bepaalde kleurstoffen mogen niet worden gebruikt in producten die in de buurt van de ogen worden aangebracht, andere niet op slijmvliezen zoals de lippen, en sommige alleen in producten die worden afgespoeld. Er kunnen ook zuiverheidscriteria gelden. Haarkleurstoffen worden apart gereguleerd en verschijnen onder hun eigen namen, niet als CI-nummers.

Voor titaandioxide gelden ook specifieke EU-voorwaarden wanneer het in poedervorm wordt gebruikt in producten die kunnen worden ingeademd, zoals losse poeders en sprays. Ingrediënten die als nanomateriaal worden gebruikt, moeten op de lijst worden gevolgd door “(nano)”, bijvoorbeeld “CI 77891 (nano)”. Karmijn (CI 75470) wordt gemaakt van cochenilleluizen, wat belangrijk is voor mensen die voor veganistische producten kiezen.

Wat het etiket je niet vertelt

De lijst laat zien welke kleurstoffen aanwezig kunnen zijn, maar niet hoeveel van elk, de deeltjesgrootte (afgezien van de vermelding “(nano)”) of hoe de pigmenten zijn behandeld. Veel pigmenten zijn gecoat om de verdeling en de houdbaarheid op de huid te verbeteren; de coatingmiddelen, zoals Triethoxycaprylylsilane of Dimethicone, verschijnen als aparte ingrediënten zonder dat je ziet bij welk pigment ze horen.

Het etiket verraadt ook niet of de mica op verantwoorde wijze is gewonnen of of de ijzeroxiden zijn gesynthetiseerd of uit mineralen zijn verkregen; ijzeroxiden van cosmetische kwaliteit worden meestal synthetisch gemaakt om de zuiverheid te beheersen. Claims als “natuurlijke kleuren” zijn de eigen bewoordingen van het merk, dus vergelijk ze met de CI-nummers op de lijst.