Emulgatoren in cosmetica: wat cetearyl alcohol, glyceryl stearate, polysorbaten en PEG’s doen
Crèmes en lotions zijn mengsels van olie en water die zonder hulp zouden scheiden. Hoe emulgatoren werken, hoe je de meest voorkomende op een INCI-lijst herkent en wat de getallen in namen als PEG-100 Stearate of Polysorbate 20 betekenen.
Bijgewerkt: 6 november 2026 · Gecontroleerd door: Kamil Pyziak
Waarom crèmes emulgatoren nodig hebben
Olie en water mengen niet. Schud je ze samen, dan scheiden ze binnen enkele minuten weer. Toch bevatten de meeste crèmes, lotions en veel reinigers allebei: water voor lichtheid en in water oplosbare ingrediënten, oliën voor zachtheid en in olie oplosbare ingrediënten. Een emulgator is een molecuul met een waterminnend (hydrofiel) en een olieminnend (lipofiel) deel. Het zit op de grens tussen piepkleine druppeltjes en de omringende vloeistof en houdt het mengsel stabiel.
Er zijn twee basistypen emulsie. In een olie-in-wateremulsie zijn oliedruppeltjes in water verdeeld; de meeste lotions en lichte crèmes zijn zo opgebouwd en voelen fris aan. In een water-in-olie-emulsie zijn waterdruppeltjes in olie verdeeld; die voelen rijker aan en worden bijvoorbeeld gebruikt in sommige barrièrecrèmes, cold creams en waterbestendige producten. De keuze van de emulgator bepaalt grotendeels welk type je krijgt.
Cetearyl alcohol en glyceryl stearate: de ruggengraat van veel crèmes
Cetearyl Alcohol is een mengsel van twee vetalcoholen, cetyl- en stearylalcohol. Ondanks het woord “alcohol” is het een wasachtige vaste stof, geen uitdrogend oplosmiddel. Op zichzelf is het maar een zwakke emulgator; de hoofdrol is emulsies verdikken en stabiliseren en crèmes hun zachte, vollere gevoel geven. Het wordt vaak samen met een sterkere emulgator gebruikt, bijvoorbeeld als Cetearyl Alcohol met Ceteareth-20 of met Cetearyl Glucoside.
Glyceryl Stearate is een ester van glycerine en stearinezuur. Het is een milde, naar olie neigende emulgator en emolliens die ook helpt bij de textuur. Glyceryl Stearate SE (“self-emulsifying”, zelfemulgerend) bevat een kleine hoeveelheid zeep, zoals natrium- of kaliumstearaat, waardoor het op zichzelf als emulgator werkt. Een klassieke combinatie is Glyceryl Stearate met PEG-100 Stearate.
Polysorbaten en PEG’s: wat de getallen betekenen
Veel emulgatoren worden gemaakt door ethoxylering, een proces waarbij ketens van ethyleenoxide-eenheden aan een vetmolecuul worden gekoppeld om het watervriendelijker te maken. In namen als PEG-100 Stearate of Ceteareth-20 geeft het getal het gemiddelde aantal ethyleenoxide-eenheden aan: hoe hoger het is, hoe beter het ingrediënt in water oplost. PEG-40 Hydrogenated Castor Oil is bijvoorbeeld een typische solubilisator die parfum of etherische oliën helpt oplossen in waterige toners.
Polysorbaten zijn geëthoxyleerde sorbitanesters. Hier werkt het getal anders: Polysorbate 20, 60 en 80 hebben een vergelijkbare ethyleenoxideketen, en het getal geeft het vetzuur aan – laurinezuur voor 20, stearinezuur voor 60 en oliezuur voor 80. Polysorbate 20 is gebruikelijk in toners, micellair water en serums als solubilisator, Polysorbate 60 en 80 in crèmes en lotions.
PEG’s en 1,4-dioxaan: wat er achter de discussie zit
Zorgen over PEG’s en andere geëthoxyleerde ingrediënten gaan meestal over 1,4-dioxaan, een mogelijk bijproduct van ethoxylering. In de EU is 1,4-dioxaan zelf een verboden stof in cosmetica, maar de verordening staat technisch onvermijdbare sporen van verboden stoffen toe, op voorwaarde dat het product veilig blijft. Grondstoffenleveranciers verminderen zulke onzuiverheden door zuivering, en hun niveaus maken deel uit van de kwaliteitscontrole waarop de veiligheidsbeoordeling steunt.
Geëthoxyleerde ingrediënten worden door veel certificeringsstandaarden voor natuurlijke en biologische cosmetica niet geaccepteerd; daarom gebruiken producten met zulke keurmerken andere emulgatoren. Dat is een keuze op basis van regels voor verwerking en certificering, geen bewijs dat een product met PEG onveilig is.
Alternatieven die je in “natuurlijke” formules ziet
Zonder ethoxylering grijpen formuleerders naar emulgatoren op basis van suikers, olijfolie, citroenzuur of lecithine. Gangbare voorbeelden zijn Cetearyl Glucoside (vaak met Cetearyl Alcohol), Cetearyl Olivate met Sorbitan Olivate, Glyceryl Stearate Citrate, Sucrose Stearate en Lecithin. Voor water-in-olie-emulsies zijn Polyglyceryl-3 Diisostearate en andere polyglycerylesters gebruikelijk, en Potassium Cetyl Phosphate wordt veel gebruikt in zonnebrandmiddelen.
Sommige ingrediënten stabiliseren emulsies zonder in strikte zin emulgator te zijn. Verdikkingsmiddelen zoals Carbomer of Xanthan Gum verhogen de viscositeit van de waterfase, zodat druppeltjes niet makkelijk kunnen bewegen en samensmelten. Daarom combineren veel crèmes een emulgator, een vetalcohol en een verdikkingsmiddel.
Wat het etiket je niet vertelt
De INCI-lijst laat niet zien welke ingrediënten samen een kant-en-klare emulgatorblend vormen, hoeveel van elk wordt gebruikt of of de crème een olie-in-water- of water-in-olie-emulsie is. Emulgatoren zitten er meestal voor enkele procenten in en staan in het midden van de lijst, maar hun positie zegt weinig over hoe mild of effectief het product is.
Emulgatoren zijn surfactanten, en sommige mensen met een zeer gevoelige huid reageren op bepaalde exemplaren. Vermoed je een reactie, vergelijk dan de volledige ingrediëntenlijsten van de betrokken producten en vraag een dermatoloog om advies; plakproeven kunnen helpen de werkelijke boosdoener op te sporen.