Linalool, limoneen, citral, geraniol: wat geurallergenen op het etiket betekenen
Linalool, Limonene, Citral en Geraniol zijn enkele van de meest voorkomende namen aan het eind van een ingrediëntenlijst. Wat elk ervan is, waar het in de natuur voorkomt, waarom het apart wordt vermeld – en wat de aanwezigheid ervan je wel en niet vertelt.
Bijgewerkt: 6 november 2026 · Gecontroleerd door: Kamil Pyziak
Waarom deze namen na “Parfum” volgen
Een parfum wordt op de ingrediëntenlijst met één woord vermeld: Parfum. In de EU moeten bepaalde geurstoffen waarvan bekend is dat ze bij sommige mensen contactallergie veroorzaken echter ook afzonderlijk worden vermeld als hun concentratie een drempel overschrijdt – 0.001% in leave-onproducten en 0.01% in producten die worden afgespoeld. Daarom eindigen lijsten vaak met “Parfum, Linalool, Limonene, Citral, Geraniol”.
“Allergeen” betekent in deze context niet dat het product onveilig is of dat iedereen zal reageren. Het betekent dat de stof op een wettelijke lijst staat van geuringrediënten die bij gesensibiliseerde mensen contactallergie kunnen uitlokken, zodat die mensen de stof kunnen vinden en vermijden. Sinds Verordening (EU) 2023/1545 is de lijst aanzienlijk gegroeid, dus nieuwere etiketten kunnen meer namen tonen dan voorheen.
Linalool en limoneen: het meest voorkomende duo
Linalool heeft een frisse, bloemige, licht houtige geur. Het is een belangrijk bestanddeel van lavendelolie en komt ook voor in koriander, bergamot en veel bloemen en kruiden; het wordt ook synthetisch geproduceerd. Limoneen is de typische geur van citrusschil en vormt een groot deel van sinaasappel- en citroenschilolie. Beide worden gebruikt in parfums, shampoos, crèmes en huishoudelijke producten.
Vers linalool en limoneen gelden als relatief zwakke sensibilisatoren. Bij contact met lucht oxideren ze echter geleidelijk, en sommige oxidatieproducten veroorzaken aanzienlijk vaker contactallergie. Daarom beschermen formuleerders ze met antioxidanten zoals Tocopherol, en daarom kunnen dermatologen geoxideerd linalool en limoneen in plakproeven opnemen.
Citral, geraniol en citronellol: citroen en roos
Citral is geen enkel molecuul, maar een mengsel van twee nauw verwante moleculen, geranial en neral. Het ruikt intens naar citroen en zit in grote hoeveelheden in citroengras- en Litsea cubeba-olie, met kleinere hoeveelheden in citroenolie. Het is een veelvoorkomende reden waarom producten met citroengeur allergenen vermelden, ook als er geen parfum is toegevoegd.
Geraniol en Citronellol hebben een rozige geur en verschijnen vaak samen. Ze komen voor in rozen-, geranium- en palmarosaolie, en geraniol ook in citronella-olie. Net als linalool worden ze zowel als synthetische geurstof gebruikt als als natuurlijk onderdeel van etherische oliën; het etiket maakt geen onderscheid tussen die twee.
Andere namen die je tegenkomt
Coumarin ruikt zoet, naar hooi of vanille, en komt voor in tonkabonen. Eugenol is de warme, kruidige noot van kruidnagel; Isoeugenol is verwant en heeft een anjerachtige geur. Cinnamal is het belangrijkste aromamolecuul van kaneel. Hexyl Cinnamal (jasmijnachtig), Alpha-Isomethyl Ionone (viooltjesachtig), Benzyl Salicylate en Benzyl Benzoate zijn veelgebruikte synthetische of natuuridentieke materialen. Evernia Prunastri Extract is eikenmos, een natuurlijk extract dat ook op de lijst staat.
Sommige vroegere geuringrediënten zijn niet meer toegestaan in cosmetica in de EU. Butylphenyl Methylpropional (bekend als lilial) is sinds maart 2022 verboden nadat het als giftig voor de voortplanting was ingedeeld, en Hydroxyisohexyl 3-Cyclohexene Carboxaldehyde (bekend als lyral) werd verboden vanwege het allergene potentieel. Je kunt ze nog tegenkomen op oudere producten of op etiketten van buiten de EU.
Wat hun aanwezigheid betekent – en wat niet
Een vermeld allergeen vertelt je dat de stof boven de drempel voor etikettering aanwezig is. Het zegt niet hoeveel er in het product zit, en de positie aan het eind van de lijst weerspiegelt meestal een kleine hoeveelheid. Een lange lijst allergenen betekent niet automatisch een sterker of irriterender parfum: een product dat met één enkele etherische olie is geparfumeerd, kan meerdere namen opleveren, omdat elke olie een mengsel van veel stoffen is.
Contactallergie ontstaat door sensibilisatie, meestal na herhaalde blootstelling. De meeste mensen gebruiken producten met deze stoffen zonder problemen. Voor iemand die al gesensibiliseerd is voor een specifieke stof kunnen echter zelfs kleine hoeveelheden uitmaken, en die persoon moet naar de exacte naam zoeken. Natuurlijke of synthetische herkomst maakt geen verschil: het molecuul is hetzelfde.
Praktische leestips
Heeft een dermatoloog bij jou een specifiek geurallergeen vastgesteld, zoek dan in elke ingrediëntenlijst naar die exacte INCI-naam, ook in producten die worden afgespoeld, zoals shampoos en douchegels. Denk ook aan etherische oliën die er van nature rijk aan zijn: lavendelolie voor linalool, citrusschiloliën voor limoneen, citroengras voor citral, rozen- en geraniumolie voor geraniol en citronellol, kruidnagelolie voor eugenol.
Onthoud dat sommige van deze stoffen ook andere functies hebben. Benzyl Alcohol wordt bijvoorbeeld vaak als conserveermiddel gebruikt en staat ook vermeld als geurallergeen. Een product zonder “Parfum” kan dus toch een vermeld allergeen bevatten.
Wat het etiket je niet vertelt
Het etiket noemt allergenen alleen boven de drempels; kleinere hoeveelheden hoeven niet te worden vermeld. Het toont niet de exacte concentratie, of een stof uit een etherische olie of uit synthese komt, of hoeveel ze in een geopend product is geoxideerd – wat afhangt van leeftijd, bewaring en verpakking.
Bovenal kan een ingrediëntenlijst je niet vertellen of jij persoonlijk ergens voor gesensibiliseerd bent. Merk je roodheid, jeuk of uitslag na het gebruik van een product, stop er dan mee en vraag een apotheker of arts om advies; alleen plakproeven bij een dermatoloog kunnen de verantwoordelijke stof opsporen.