Minerale olie, paraffinum liquidum en petrolatum in cosmetica: de feiten
Paraffinum Liquidum, Petrolatum, Cera Microcristallina: ingrediënten op basis van aardolie behoren tot de meest besproken op INCI-lijsten. Wat ze zijn, wat ze doen, hoe de EU-regels zuiverheid behandelen en waar de echte vragen liggen.
Bijgewerkt: 6 november 2026 · Gecontroleerd door: Kamil Pyziak
Wat de namen betekenen
Minerale oliën en wassen zijn mengsels van koolwaterstoffen die uit ruwe aardolie worden gewonnen en daarna uitgebreid worden geraffineerd. Op EU-etiketten staat de vloeibare vorm meestal als Paraffinum Liquidum (in sommige markten Mineral Oil). Petrolatum is de halfvaste vorm die bekendstaat als vaseline. Verwante ingrediënten zijn onder meer Paraffin (harde paraffinewas), Cera Microcristallina (microkristallijne was), Ozokerite en Ceresin.
In cosmetica werken deze ingrediënten vooral als emollientia en occlusiva: ze verzachten het huidoppervlak en vormen een film die het waterverlies vertraagt. Ze worden gebruikt in bodylotions, hand- en lipverzorging, zalfachtige crèmes, babyverzorging, reinigingsoliën en make-upremovers.
Waarom formuleerders ze gebruiken
Petrolatum is een van de meest effectieve occlusieve ingrediënten die we kennen: een dun laagje vermindert het waterverlies uit de huid aanzienlijk. Minerale oliën zijn bovendien chemisch stabiel, worden niet ranzig zoals veel plantaardige oliën, hebben bijna geen geur en veroorzaken zelden contactallergie.
Door deze eigenschappen zijn ze nuttig in producten voor een zeer droge of schrale huid en in eenvoudige formules met weinig ingrediënten. Hun grootste nadeel voor veel gebruikers is het gevoel: rijk, soms vettig of glanzend, vooral in hoge concentraties.
Raffinage en zuiverheid
De kwaliteit van minerale olie hangt af van de raffinage. Fracties van ruwe olie bevatten aromatische koolwaterstoffen uit minerale olie (MOAH), waarvan sommige zorgwekkend zijn voor de gezondheid; raffinage voor cosmetisch en farmaceutisch gebruik is erop gericht ze tot zeer lage niveaus te verwijderen. Cosmetische en farmaceutische kwaliteiten verschillen daarom sterk van technische oliën.
De EU-regels pakken dit aan via bijlage II van de Cosmeticaverordening, waarin veel van aardolie afgeleide stoffen als verboden staan, tenzij hun volledige raffinagegeschiedenis bekend is en kan worden aangetoond dat het materiaal waaruit ze zijn gemaakt niet kankerverwekkend is. Omdat lipproducten deels worden ingeslikt, krijgen minerale oliën in lipverzorging bijzondere aandacht, en aanbevelingen van de industrie zijn erop gericht aromatische koolwaterstoffen zo laag te houden als technisch mogelijk is.
Veelvoorkomende mythes
“Minerale olie verstikt de huid.” De huid ademt niet via haar oppervlak op de manier die deze uitdrukking suggereert. Occlusieve films vertragen de verdamping van water, en precies daarom worden ze gebruikt; ze sluiten de huid niet op een schadelijke manier af van zuurstof.
“Minerale olie verstopt de poriën.” De meningen verschillen tussen bronnen, en veel comedogeniciteitstabellen geven minerale olie van cosmetische kwaliteit een lage score. Zoals bij elk ingrediënt zijn de hele formule en de individuele huid belangrijker dan één naam op de lijst. “Minerale olie is giftig.” De zorgen die wetenschappers bespreken, gaan over onzuiverheden en slecht geraffineerde kwaliteiten, niet over de sterk geraffineerde materialen die in cosmetica zijn toegestaan.
Legitieme redenen om anders te kiezen
Sommige mensen geven de voorkeur aan producten zonder minerale oliën om redenen die niets met veiligheid te maken hebben: ze houden niet van de textuur, ze willen ingrediënten uit hernieuwbare bronnen, of ze geven de voorkeur aan plantaardige formules. Dat zijn persoonlijke keuzes.
Alternatieven met emolliërende of occlusieve functies zijn onder meer Squalane, Caprylic/Capric Triglyceride, plantaardige boters zoals Butyrospermum Parkii Butter, wassen zoals Cera Alba, Lanolin en siliconen zoals Dimethicone. Elk heeft zijn eigen eigenschappen en beperkingen; geen ervan is automatisch beter.
Wat het etiket je niet vertelt
De INCI-naam Paraffinum Liquidum of Petrolatum toont niet de kwaliteit, het raffinageproces of het resterende aromatengehalte. Je ziet niet of de grondstof aan de specificaties van de farmacopee voldoet, al gebruiken gerenommeerde fabrikanten kwaliteiten die geschikt zijn voor cosmetica en moeten ze die in de veiligheidsbeoordeling laten evalueren.
Het etiket vertelt je ook niet hoe een product op je huid zal aanvoelen. Heb je een huidaandoening en weet je niet welk type basis bij je past, dan kan een apotheker of dermatoloog je helpen kiezen.