Squalaan vs squaleen: wat is het verschil in huidverzorging?

Eén letter, twee verschillende ingrediënten

Squaleen en squalaan klinken bijna hetzelfde en zijn nauw verwant, maar in een pot gedragen ze zich verschillend. Het zijn allebei koolwaterstoffen – moleculen die alleen uit koolstof en waterstof bestaan – met hetzelfde skelet van 30 koolstofatomen. Het verschil zit in de dubbele bindingen.

Squaleen (in het INCI: Squalene) heeft zes dubbele bindingen, waardoor het reactief is en snel oxideert. Squalaan (Squalane) is de gehydrogeneerde vorm: aan die dubbele bindingen is waterstof toegevoegd, waardoor een verzadigd, zeer stabiel molecuul overblijft. Die ene verandering verklaart waarom je squalaan in de meeste producten ziet.

Squaleen: onderdeel van je eigen huidtalg

Squaleen komt van nature in veel organismen voor. Bij mensen is het een van de kenmerkende bestanddelen van talg, de olieachtige film die de talgklieren van de huid produceren, en het is ook een tussenproduct op de route van het lichaam naar cholesterol. Buiten het lichaam vind je het in haaienleverolie, die er bijzonder rijk aan is, en in kleinere hoeveelheden in plantaardige oliën zoals olijfolie en amarantzaadolie.

Door zijn dubbele bindingen reageert squaleen met zuurstof en uv-licht. Geoxideerd squaleen is onderzocht in verband met huidirritatie en een tot onzuiverheden neigende huid; dat onderzoek gaat vooral over talg op de huid en niet over cosmetische ingrediënten, maar het verklaart waarom formuleerders zelden squaleen op zichzelf kiezen.

Squalaan: de stabiele versie

Squalaan is een heldere, praktisch geurloze, lichte olie die niet snel ranzig wordt. Het verspreidt zich goed, trekt snel in en laat een zachte in plaats van vettige finish achter, en is daarom populair in gezichtsoliën, serums, crèmes, lipverzorging, make-up en haarproducten. In CosIng staat het vooral vermeld als emolliens en huidverzorgend middel.

Door zijn stabiliteit is het ook een handige drager voor vetoplosbare ingrediënten en een basis voor oliën met één ingrediënt die als 100% squalaan worden verkocht. Omdat het geen triglyceride is zoals de meeste plantaardige oliën, gedraagt het zich qua textuur meer als een lichte ester of een siliconen, hoewel het chemisch flink van beide verschilt.

Waar squalaan vandaan komt

Vroeger werd squalaan gemaakt van haaienleverolie. Tegenwoordig wordt het meeste cosmetische squalaan omschreven als plantaardig: een gangbare route begint bij bijproducten van de raffinage van olijfolie, een andere bij suikerriet, waarbij een voorlopermolecuul via fermentatie wordt geproduceerd en daarna in squalaan wordt omgezet. Kleinere hoeveelheden komen uit andere plantaardige bronnen, zoals amarant.

Het eindmolecuul is hetzelfde, ongeacht de bron, en de INCI-naam is in alle gevallen gewoon Squalane. Claims als “plantaardig”, “uit olijven” of “squalaan uit suikerriet” komen van de fabrikant en zijn niet aan de ingrediëntenlijst te controleren. Vind je dierlijke herkomst belangrijk, zoek dan naar een duidelijke verklaring van het merk of een veganistische certificering.

Zo lees je het op een INCI-lijst

Bij een olie met één ingrediënt staat er op de lijst alleen Squalane, soms gevolgd door een antioxidant zoals Tocopherol. In crèmes vind je het vaak tussen andere emollientia – bijvoorbeeld Caprylic/Capric Triglyceride, Simmondsia Chinensis Seed Oil (jojoba), Dimethicone of Cetearyl Alcohol – en de positie geeft een idee van hoe groot het aandeel ervan in de oliefase is.

Squalene, met een “e”, verschijnt veel minder vaak. Als het er staat, is het meestal in een lage concentratie en beschermd door antioxidanten. Olijfolie (Olea Europaea Fruit Oil) bevat van nature wat squaleen, maar dat wordt niet apart vermeld omdat het deel uitmaakt van de olie.

Voor wie het geschikt is

Squalaan wordt over het algemeen goed verdragen en wordt vaak aanbevolen als licht emolliens voor veel huidtypes, ook voor een huid die niet van zware oliën houdt. Of een bepaald product geschikt is voor een tot onzuiverheden neigende huid, hangt nog steeds af van de volledige formule en van de persoon; geen enkele olie werkt voor iedereen.

Squalaan is een cosmetisch emolliens, geen behandeling. Heb je aanhoudende droogheid, eczeem of een andere huidaandoening, vraag dan een apotheker of arts welke producten geschikt zijn.

Wat het etiket je niet vertelt

De INCI-naam verraadt niet waar het squalaan vandaan komt (haai, olijf, suikerriet of een andere plant), hoe zuiver het is of hoe het is verwerkt. Ook zie je er niet aan hoeveel een crème ervan bevat, afgezien van de ruwe aanwijzing van de positie op de lijst.

Let op de spelling: “Squalane” en “Squalene” zijn niet onderling uitwisselbaar. Spreken een productbeschrijving en de INCI-lijst elkaar tegen, dan is de INCI-lijst de wettelijk verplichte vermelding.