Ingrediënten van tandpasta uitgelegd: fluoride, hydroxyapatiet, SLS en schuurmiddelen
Het etiket van een tandpasta vermeldt reinigende deeltjes, schuimmiddelen, humectanten, smaakstoffen en vaak een werkstof zoals fluoride of hydroxyapatiet. Zo lees je het, dit zeggen de EU-regels en daarom horen vragen over je tanden thuis bij een tandarts.
Bijgewerkt: 6 november 2026 · Gecontroleerd door: Kamil Pyziak
Cosmetisch product of geneesmiddel?
In de EU zijn de meeste tandpasta’s en mondspoelingen cosmetische producten: de Cosmeticaverordening omvat uitdrukkelijk producten die op de tanden en de slijmvliezen van de mond worden gebruikt om ze te reinigen, te beschermen of in goede conditie te houden. Ze dragen daarom een volledige INCI-lijst, net als een shampoo. Een product dat wordt gepresenteerd als middel om een ziekte te behandelen of te voorkomen, kan in plaats daarvan onder de geneesmiddelenwetgeving vallen, en de grens tussen beide wordt per geval door nationale autoriteiten bepaald.
Deze gids legt uit wat de ingrediënten zijn en wat de regels zeggen. Hij vervangt geen advies van een tandarts, die een tandpasta en routine kan aanbevelen die bij jouw tanden of die van je kind past.
Fluoride: de best ingeburgerde werkstof
Fluoride is de werkstof in de meeste tandpasta’s. Op INCI-lijsten vind je het als Sodium Fluoride, Sodium Monofluorophosphate, Stannous Fluoride of aminefluoriden zoals Olaflur. Zijn rol bij het helpen beschermen tegen tandbederf wordt ondersteund door een grote hoeveelheid onderzoek; daarom bevelen tandheelkundige organisaties fluoridetandpasta breed aan.
De EU-regels vermelden fluorverbindingen in bijlage III van de Cosmeticaverordening: in mondverzorgingsproducten mag het totale fluorgehalte niet hoger zijn dan 0.15%. Tandpasta’s in het hogere bereik moeten een specifieke tekst over gebruik door kinderen dragen, tenzij ze als ongeschikt voor kinderen zijn geëtiketteerd. Verpakkingen vermelden het gehalte vaak in ppm (parts per million, delen per miljoen); 1,000 ppm komt overeen met 0.1%. Welke sterkte geschikt is voor een bepaalde persoon, is een vraag voor een tandarts.
Hydroxyapatiet: het fluoridevrije alternatief
Hydroxyapatiet is een calciumfosfaatmineraal dat nauw verwant is aan het belangrijkste mineraal van tandglazuur. In tandpasta wordt het gebruikt als mild reinigingsmiddel en in producten die als fluoridevrij worden verkocht, met het idee dat het zich op het tandoppervlak kan afzetten. Het onderzoek naar de effecten groeit, maar is minder uitgebreid dan de bewijsbasis voor fluoride.
Hydroxyapatiet wordt vaak in nanovorm gebruikt. Nano-ingrediënten moeten op EU-ingrediëntenlijsten na hun naam worden gemarkeerd met “(nano)”. Nano-hydroxyapatiet is door het SCCS beoordeeld en staat in bijlage III, met maximale concentraties voor tandpasta’s en mondspoelingen (Verordening (EU) 2024/858).
Schuimmiddelen: SLS en alternatieven
Sodium Lauryl Sulfate (SLS) laat tandpasta schuimen en helpt haar door de mond te verspreiden. Sommige mensen die vatbaar zijn voor terugkerende aften, geven de voorkeur aan tandpasta zonder SLS; studies naar de vraag of dat helpt, laten wisselende resultaten zien. Heb je vaak aften, dan moet een tandarts of arts naar de oorzaak kijken.
Tandpasta’s zonder SLS gebruiken andere surfactanten, zoals Cocamidopropyl Betaine, Sodium Methyl Cocoyl Taurate of Sodium Lauroyl Sarcosinate, of schuimen nauwelijks. Minder schuim betekent niet minder reiniging: het poetsen zelf doet het grootste deel van het mechanische werk.
Schuurmiddelen en de rest van de formule
Milde schuurmiddelen helpen tandplak en oppervlakkige verkleuringen te verwijderen. De meest voorkomende zijn Hydrated Silica, Calcium Carbonate, Dicalcium Phosphate, Sodium Bicarbonate, Alumina en Perlite. Hoe schurend een tandpasta is, hangt af van het type, de grootte en de hoeveelheid deeltjes; dat wordt vaak uitgedrukt als RDA-waarde, die op verpakkingen in de EU niet verplicht is. Whiteningtandpasta’s kunnen steunen op sterker schurende deeltjes of andere mechanismen. Waterstofperoxide is in mondverzorgingsproducten voor consumenten beperkt tot lage concentraties; hogere concentraties voor het bleken van tanden zijn in de EU voorbehouden aan tandheelkundigen.
De rest van de lijst bevat meestal humectanten die voorkomen dat de pasta uitdroogt (Sorbitol, Glycerin), verdikkingsmiddelen (Cellulose Gum, Xanthan Gum), zoetstoffen (Sodium Saccharin, Xylitol), smaakstoffen vermeld als Aroma en soms Zinc Citrate of Potassium Nitrate in producten voor specifieke behoeften. Charcoal Powder komt voor in zwarte tandpasta’s; het bewijs voor de voordelen ervan is beperkt, en hoe schurend het is, is een veelgestelde vraag.
Wat het etiket je niet vertelt
De INCI-lijst vermeldt niet de exacte fluorideconcentratie (tenzij het merk die in ppm toevoegt), hoe schurend de pasta is of of de formule is getest op de claims op de verpakking. Hij kan je ook niet vertellen welke tandpasta past bij je tanden, tandvlees of gevoeligheid.
Tandpasta is niet bedoeld om door te slikken. Vragen over fluoride voor kinderen, gevoelige tanden, bloedend tandvlees of aften horen thuis bij een tandarts of arts, niet bij een ingrediëntenlijst.