UV-filters in zonnebrandmiddelen: mineraal vs organisch, SPF en het UVA-logo uitgelegd

Wat een UV-filter is

Een UV-filter is een ingrediënt dat de hoeveelheid ultraviolette straling die de huid bereikt, moet verminderen. In de EU mogen alleen stoffen die in bijlage VI van Verordening (EG) nr. 1223/2009 staan, als UV-filter in cosmetische producten worden gebruikt, elk met een maximale concentratie en sommige met extra gebruiksvoorwaarden. Claimt een product zonbescherming, dan moet die bescherming van deze vermelde filters komen.

Op het etiket staan UV-filters zoals elk ander ingrediënt onder hun INCI-naam. Typische voorbeelden zijn Zinc Oxide, Titanium Dioxide, Butyl Methoxydibenzoylmethane (avobenzon), Ethylhexyl Salicylate, Octocrylene, Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine en Ethylhexyl Triazone. De meeste moderne zonnebrandmiddelen combineren meerdere filters, omdat geen enkel filter op zichzelf het hele UVB- en UVA-bereik goed afdekt.

Minerale filters

Minerale (anorganische) filters zijn Zinc Oxide en Titanium Dioxide. Het zijn onoplosbare deeltjes die in het product en op de huid blijven en uv vooral verminderen door het te absorberen, met daarnaast wat verstrooiing en weerkaatsing. Ze worden vaak gekozen voor “minerale” producten of producten “voor de gevoelige huid” en voor kinderlijnen.

Hun nadeel is cosmetisch: in werkzame concentraties kunnen ze een witte of grijzige waas achterlaten, en formules kunnen dikker aanvoelen. Fabrikanten beperken dat met heel kleine deeltjes. Is een filter als nanomateriaal aanwezig, dan schrijven de EU-regels het woord “[nano]” na de naam voor, bijvoorbeeld “Titanium Dioxide [nano]”. Titaandioxide in poedervorm kent ook beperkingen in verband met inademing, daarom wordt het in sprays en losse poeders anders behandeld.

Organische filters

Organische (chemische) filters zijn moleculen op koolstofbasis die uv-energie absorberen. Elk heeft zijn eigen absorptiebereik: sommige werken vooral in het UVB-gebied, zoals Ethylhexyl Salicylate of Ethylhexyl Triazone, andere dekken UVA af, zoals Butyl Methoxydibenzoylmethane of Diethylamino Hydroxybenzoyl Hexyl Benzoate, en sommige nieuwere breedspectrumfilters, zoals Bis-Ethylhexyloxyphenol Methoxyphenyl Triazine, dekken beide af.

Organische filters maken lichte, transparante texturen mogelijk die prettig zijn voor dagelijks gebruik. Het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid (SCCS) van de EU beoordeelt filters periodiek, en sommige grenzen zijn de afgelopen jaren bijgewerkt; de huidige maximale concentraties staan in bijlage VI. “Organisch” is hier een scheikundige term en heeft niets met biologische landbouw te maken.

Mineraal of organisch – wat is beter?

Geen van beide groepen is automatisch beter. Waar het om gaat, is hoe goed het eindproduct beschermt, en dat hangt af van de combinatie en hoeveelheid filters, de formule waarin ze zitten en hoeveel product je daadwerkelijk aanbrengt. Veel effectieve zonnebrandmiddelen combineren minerale en organische filters.

Reageer je op een bepaald filter, dan kun je het dankzij de INCI-lijst op naam vermijden. Heb je een huidaandoening, ben je zwanger of kies je bescherming voor een baby, vraag dan een arts of apotheker welk type bij je past.

Wat SPF betekent

SPF (sun protection factor, beschermingsfactor) beschrijft de bescherming tegen UVB, de straling die vooral verantwoordelijk is voor zonnebrand. Die wordt in een laboratorium gemeten met een standaardhoeveelheid product, 2 mg per vierkante centimeter huid. In het dagelijks gebruik brengen mensen meestal veel minder aan, waardoor de werkelijke bescherming lager is dan het getal op de fles.

Volgens de EU-aanbevelingen wordt SPF in categorieën ingedeeld: laag (6–10), middelhoog (15–25), hoog (30–50) en zeer hoog (50+). SPF zegt weinig over UVA-bescherming; daarom bestaat er een aparte UVA-markering.

Het UVA-logo

In de EU betekenen de letters “UVA” in een cirkel dat de UVA-bescherming van het product minstens een derde bedraagt van de vermelde SPF, zoals de Europese Commissie aanbeveelt. Het is een eenvoudig teken dat de bescherming redelijk in evenwicht is tussen UVB en UVA, dat bijdraagt aan huidveroudering en andere schade.

De INCI-lijst kan deze markering niet vervangen: je ziet welke UVA-filters aanwezig zijn, maar niet hoeveel van elk, dus je kunt het beschermingsniveau niet zelf berekenen.

Wat het etiket je niet vertelt

De INCI-lijst laat zien welke filters een product bevat, maar niet hun concentraties, hoe stabiel ze in die formule zijn of hoeveel bescherming je krijgt met de hoeveelheid die je gewoonlijk gebruikt. Vertrouw op de SPF-waarde en het UVA-logo, smeer royaal, smeer opnieuw na zwemmen, zweten of afdrogen, en onthoud dat zonnebrandcrème één onderdeel van zonbescherming is, naast schaduw en kleding.